Een voormalige prefect en een priester zijn afgelopen vrijdag in Frankrijk gearresteerd. Beide mannen zijn aangeklaagd voor genocide. Het gaat om Laurent Bucyibaruta, voormalig Prefect van Gikongoro in het zuiden van Rwanda en priester Wenceslas Munyeshyaka uit de hoofdstad Kigali. Beiden zouden hebben deelgenomen aan de moorden of Tutsi’s. De priester wordt bovendien van verkrachting beschuldigd.

De verdachten zijn al in 2005 aangeklaagd door het Rwanda-tribunaal, zo werd vorige maand bekend. De hoofdaanklager van het tribunaal, die niet veel tijd en ruimte meer heeft voor de afronding van rechtszaken, hoopt dat de verdachten in Frankrijk kunnen worden berecht. De Rwandese regering wil daar echter niets van weten, zij beschuldigen Frankrijk ervan een rol te hebben gespeeld in de genocide door de voormalige Hutu-regering militair en politiek te steunen. (Bron: Hirondelle.org)

Het parlement van Rwanda heeft vrijdagavond in meerderheid gestemd voor afschaffing van de doodstraf. Rwanda hoopt dat landen daardoor eerder over zullen gaan tot het uitleveren van genocide-verdachten aan het Afrikaanse land.

De afschaffing van de doodstraf is belangrijke stap vooruit. In de jaren negentig had Rwanda nog grote kritiek en weinig vertrouwen in het Rwanda-tribunaal omdat het de doodstraf niet kon opleggen. Ook genocideslachtoffers reageren positief op de afschaffing van de doodstraf. Volgens voorzitter Theodore Simburudali van de Ibuka genocide overlevenden groep “weerhield [de doodstraf] mensen er niet van de kapmessen op te nemen en hun naasten af te slachten. Daarom zijn we niet bezorgd om het schrappen ervan”.

Tijdens de Rwandese genocide in 1994 werden in ongeveer 100 dagen ongeveer 800 duizend tutsi en gematigde hutu afgeslacht, tienduizenden verdachten zitten nog vast in Rwanda in afwachting van berechting. Het Rwanda-tribunaal, dat zich vooral richt op de ‘hooggeplaatste’ verdachten, heeft tot eind 2008 de tijd om de zaken tegen genocideverdachten af te ronden. De afschaffing van de doodstraf biedt mogelijk een opening om niet afgeronde zaken aan Rwanda zelf over te dragen.

President Juvenal Habyarimana stierf op 6 april 1994 nadat zijn vliegtuig, onder nog steeds niet opgehelderde omstandigheden, werd neergeschoten. Ook de president van buurland Burundi kwam bij de aanslag om het leven. Vlak na de moord op de president escaleerde het geweld in Rwanda tot genocide.

Het Rwanda-Tribunaal heeft onlangs besloten dat het niet de jurisdictie heeft om de huidige president van Rwanda, Paul Kagame (foto), aan te klagen voor (betrokkenheid bij) de moord op de voormalige president. Vervolgens besloot Kagame op 29 april dat Rwanda de zaak zelf wel even gaat uitzoeken.

Frankrijk in de tussentijd beschouwt Kagame juist als een van de belangrijkste verdachten in de zaak. Wat Rwanda weer deed besluiten om een zaak bij het Internationaal Gerechtshof aan te spannen tegen Frankrijk.

Wordt vervolgd

Foto: CC Demosh

—————–
Tekst [c] Mark Ponte
—————–

Gisteren besloot het Rwanda-Tribunaal dat Michel Bagaragaza overgedragen wordt aan de Nederlandse rechter. Het Tribunaal zit in tijdnood en wil waar mogelijk lopende zaken overdragen aan nationale rechtbanken. Maar waar wordt Bagaragaza eigenlijk van beschuldigd?

Michel Bagaragaza (1945) was de directeur van OCIR-thee een controle-orgaan op de Thee-industrie in Rwanda. Hij wordt ervan beschuldigd binnen de thee-industrie en binnen de presidentiële partij MRND plannen te hebben gemaakt voor het vermoorden van Tutsi.

In 1994 zou Bagaragaza opdrachten aan zijn ondergeschikten hebben gegeven tot moorden op honderden Tutsi die zich hadden verscholen op een heuvel in de buurt van een theeplantage. Daarnaast zou hij betrokken zijn bij de oprichting, financiering, training en bewapening van de Interhamwe-milities. En een lokale leider van de Interhamwe zijn geweest.

Bagaragaza zit sinds augustus 2005 in de internationale afdeling van de gevangenis in Schevingen. Op 16 augustus heeft Bagaragaza zich overgegeven aan het Rwanda-Tribunaal. Zijn Nederlandse advocaat is Geert-Jan Knoops.

—————–
Tekst [c] Mark Ponte
—————–

Een van de opvallendste zaken uit de eerste sessies van Ferdinand Nahimana’s hoger beroep afgelopen week is dat Nahimana onomwonden de genocide erkent.

“The war, the massacres and eventually the genocide have happened. And the latter, the genocide, no one can deny it; it is an atrocious historic fact. As a historian, I have to say it as it is”, verklaarde Nahimana tegenover de hoger beroep kamer van het Rwanda Tribunaal.

Dat is een flinke stap vooruit in het ‘persoonlijke erkenningproces’ van Nahimana, twaalf jaar geleden, in een interview met de Franse Televisie, zei hij bijvoorbeeld: “ik geef toe dat er bloedbaden hebben plaatsgevonden, slachtingen op grote schaal ‘maar ik verwerp het woord genocide.”

In 2002 verklaarde hij, voor het Rwanda Tribunaal, dat “wat in Rwanda gebeurde was gruwelijk, duizenden, honderdduizenden Tutsi werden vermoord, voor geen enkele andere reden dan dat ze Tutsi, dit gebeurde in regio’s onder controle van de interim-regering.” Waarmee hij de genocide leek af te keuren, maar hij voegde er toen nog aan toe, dat ‘in regio’s die door RPF [Rebellen van het Rwandese Patriotische Front - MP] werden gecontroleerd, in Oost-Rwanda, werden duizenden Hutu afgeslacht om dat ze Hutu waren, het is echt afschuwelijk”, met andere woorden het is erg dat er Tutsi zijn vermoord, maar de Tutsi vermoordde net zo hard Hutu deden het zelf net zo hard. Het woord ‘genocide’ gebruikte hij niet.

Wat betreft zijn verdediging blijft Nahimana bij het standpunt dat hij stond voor alle Rwandezen (Hutu, Tutsi en Twa) en hen opriep om gezamenlijk tegen de vijand RPF te strijden. Ook houdt hij nog steeds vol dat hij weliswaar een van de oprichters van RTLM was (met als doel de ‘democratie en vrijheid van meningsuiting’ in Rwanda te bevorderen) , maar dat hij nooit de leiding over de haatradiozender heeft gehad. Bovendien was er volgens Nahimana tot 6 april 1994 geen aanleiding te denken dat de uitzendingen niet in overeenstemming met de bedoelingen van de oprichters waren. Wel nam hij nam, net als eerder in zijn rechtszaak, afstand van de uitzendingen na 12 april 1994, pas toen zouden, volgens Nahimana, de oproepen tot haat en vernietiging door de zender te zijn uitgeroepen.

———

Bronnen: ‘”No one can deny the genocide”, a founder of the RTLM declares’, Hirondelle News Agency, 20 januari 2006. Mijn paper: ‘Inkureishe: ‘heet nieuws’ en ‘hate news’, de rol van Ferdinand Nahimana in Rwandese Genocide’, (hoofdstuk 4).

—————–
Tekst [c] Mark Ponte
—————–