Arek Anyiel Deng was een van de 11.000 ontvoerde en als slaaf gebruikte mensen tijdens de 21-jarige burgeroorlog tussen Noord- en Zuid-Sudan. Bekijk een korte audio- en fotoreportage (3 minuutjes) bij BBC.

In Nederland kennen we de ‘Wet Openbaar Bestuur’, een wet waar (geheime) overheidsdocumenten en beslissingen mee boven water gehaald kunnen worden. Helaas werkt die wet nog niet altijd even goed. Nog onlangs was er een groep journalisten die klaagde dat ze nauwelijks informatie boven water kregen, door tegenwerking van de instanties waar zij die opvragen en dat de documenten vaak zodanig gecensureerd worden dat ze nauwelijks nog bruikbaar zijn. In de Verenigde Staten hebben ze een zelfde soort wet de zogenaamde ‘Freedom of Information Act’. En het zijn niet alleen journalisten, die hier gebruik van maken ook academici zoals die van het onderzoeksinstituut The National Security Archive. Zij houden zich bezig met het openbaar maken van diplomatieke en inlichtingenbronnen met betrekking tot de Amerikaanse buitenlandse politiek. Van de Cuba-crisis, de inmenging in Zuid-Amerikaanse coups tot aan de kennis van de genocide in Rwanda, je vindt het allemaal terug op hun website.

Vele sterke staaltjes van onderzoek(-sjournalistiek) zijn hier, goed gedocumenteerd, voorzien van bronnen in ‘pdf-formaat’ en geluidsopnames op mp3, te lezen. Zo kunnen we bijvoorbeeld een opname beluisteren van een telefoongesprek van president Johnson over Brazilië. Daags voor de militaire coup d’etat, op 1 april 1964, zei hij. ‘Wij moeten alles doen om hen [de coupplegers] te helpen’ en ‘ik wil mijn nek hiervoor een beetje uisteken’. Dat is wat je noemt sterke bewijsvoering. Dit is het goede van deze website, natuurlijk je hoort regelmatig geruchten van inmenging van CIA en andere Amerikaanse organisaties in binnenlandse aangelegenheden. Maar NSA schrijft het allemaal, zonder een eenduidig moreel oordeel te vellen, op en plaatst er gelijk de bronnen bij om het te kunnen controleren.

Een ander voorbeeld is het gebruik van ‘G-woord’ met betrekking tot Rwanda. Regeringsverantwoordelijken nemen liever niet het woord genocide in de mond voor de situatie in Rwanda in april/mei 1994. Uit de door NSA boven water gehaalde documenten blijkt, wat we op zich al wisten, dat men het als genocide inschatte maar dat, dat de Verenigde staten eventueel zal dwingen tot ingrijpen. Zo schrijft de militaire inlichtingendienst in een rapport van 9 mei 1994 (link) dat: ‘het geweld geleid wordt door hoge regeringsfunctionarissen’, en dat het Rwandese leger bezig met het plegen van (jawel) genocide. Ook uit andere documenten van 13 en 16 mei blijkt dat men er in deze periode al van overtuigd is dat het in Rwanda om genocide gaat. Toch zou het nog bijna een maand, tot 10 juni, (toen de oorlog goeddeels voorbij was?), duren totdat het officieel genocide genoemd werd.

Met de sobere vormgeving en goedwerkende zoekmachine heeft NSA in een overzichtelijke website gemaakt, waarop zij uitstekend onderzoek naar de Amerikaanse buitenlandse politiek combineren met de mogelijkheden die het internet hen biedt: links naar de bewijsstukken, in plaats van vaak lastig te controleren voetnoten. Bovendien krijgen met die Amerikaanse variant van het ‘WOB-en’ zoveel informatie boven water, dat dit project eigenlijk ook in Nederland op deze manier navolging zou moeten krijgen.

Wat: The National Security Archive: http://www.gwu.edu/~nsarchiv/index.html
Door wie: Onderzoeksgroep van George Washington University
Over: Amerikaanse buitenlandse politiek
Genre(s): journalistiek en wetenschap

NB Sommige websites zijn zo goed, interessant of worden vreselijk overschat. In ieder geval erg de moeite waard om af een toe een website nader te bekijken en daarom vanaf nu “de webrecensie”.

—————–
Tekst [c] Mark Ponte
—————–

Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie opent website met archieven van Duitse kampen in Nederland tijdens de bezetting: www.kamparchieven.nl
foto:©Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie